Bitlis Alemdar Camii, şehir merkezinin güneyinde, Bitlis Deresi'nin sağ tarafındaki dik bir yamaçta yer alan, kentin en önemli manevi ziyaretgâhlarından ve tarihi yapılarından biridir. Yapı, alt katında barındırdığı kutsal makam nedeniyle halk arasında yoğun bir inanç turizmine ev sahipliği yapar.
Caminin en ayırt edici özelliği, alt katında Feyzullah El-Ensari Hazretleri'nin türbesini barındırmasıdır.
Feyzullah El-Ensari, Hz. Ömer (r.a.) döneminde Anadolu'nun fethine katılan İslam ordularının sancaktarı ve İstanbul Eyüpsultan'da metfun bulunan ünlü sahabe Ebu Eyyûb el-Ensari’nin kardeşidir.Bitlis’in fethi sırasında savaş meydanında yaralanarak şehit düşmüş ve şehit düştüğü bu noktaya defnedilmiştir. Bu nedenle cami, İslam dünyası ve bölge halkı için çok büyük bir dini öneme sahiptir.
İnşa Tarihi: Kayıtlar ve mimari incelemeler yapının 1783-1784 yılları arasında Maksut Paşa tarafından büyük bir onarımdan geçirildiğini ya da yeniden inşa edildiğini göstermektedir. İlk kökeni Son Dönem Selçuklu eseri olarak kabul edilse de zamanla geçirdiği tamiratlar nedeniyle orijinal dokusunu kısmen yitirmiştir.
Plan Şeması: Yapı, iki katlı işlevsel bir tasarıma sahiptir. Alt kat tonozlu yapısıyla tamamen türbe ve hazire (mezarlık) bölümüne ayrılmışken, üst kat ise asıl ibadet mekanı (cami) olarak kullanılır.
Tasarım Detayları: Beden duvarları düzgün kesme taşlardan örülmüş olan cami, kuzey cephesinde dışa doğru yapılan bir çıkıntıyla beşgene yakın bir dikdörtgen plan kazanmıştır. İç mekanda ibadet alanı beş sütun üzerine oturan kemerlerle bölümlere ayrılmıştır. Yapının dış cephesinde düz dam yapısı, geleneksel çörtenler ve saçak altı konsolları dikkat çeker.
